بلکفرایدی، روزی که هیچ سنخیتی با فرهنگ ما ندارد، امروز به میدان وعدههای اغواکننده و تخفیفهای غیرواقعی تبدیل شده است.
تبلیغات «آیفون ۱۷ پرو مکس را با تخفیف ۱۰۰ درصدی فقط یک میلیون بخرید» در حالی دستبهدست میشوند که تایمر تخفیف آنها هرگز به پایان نمیرسد و دائماً از نو با جملهی «شروع تخفیف از ساعاتی دیگر» ریست میشود. نمونههای مشابهی نیز دیده میشود؛ مانند «پژو ۲۰۷ دندهای، یک میلیون تومان»؛ تخفیفهایی که هیچگاه قرار نیست زمان استفاده از آنها باز شود.
اینها نمونهای از تبلیغات اغراقآمیز، غیرواقعی و فریبنده هستند که خصوصاً در روزهایی مانند بلکفرایدی (جمعه سیاه) به اوج میرسند؛ رویدادی که ریشه آن به اوایل قرن بیستم و آغاز موج خریدهای کریسمس بازمیگردد.بلکفرایدی، که به آخرین جمعه ماه نوامبر اختصاص دارد و به روز تخفیفهای ویژه شهرت پیدا کرده، در ابتدا با هدف ایجاد امکان خرید ارزانتر برای اقشار کمبرخوردار و همچنین کمک به فروشگاهها برای مدیریت موجودی و رونق اقتصادی شکل گرفت.
اگر ریشههای فرهنگی و تاریخی این رویداد را بررسی کنید، میبینید که هیچ سنخیتی با فرهنگ و زیستبوم ایرانی ندارد.اما امروز، در کنار جنبه اقتصادی و تبلیغاتی آن، متأسفانه شاهد شکلگیری وعدههای فریبنده و تکنیکهای گمراهکننده هستیم که نه تنها با اهداف اولیه این رویداد فاصله دارد، بلکه برای کاربران و فضای تجارت آنلاین نیز چالشهای جدی ایجاد میکند.
بسیاری از کاربران گزارش میدهند که «از هفتهها قبل پیامکهای تخفیف میرسد اما بسیاری از این کدها عملاً بیاثرند.»اما سوال این است؛ چرا این تخفیفات توخالی و کدهای بیاعتبار، در این روزها بیشتر ارسال میشوند؟
نرخ کلیک؛ شاخصی کلیدی که بعضیها از آن سوءاستفاده میکنند
در تجارت الکترونیک، شاخصی به نام نرخ کلیک (CTR) اهمیت بسیار زیادی دارد؛ شاخصی که نشان میدهد چند درصد از افرادی که یک تبلیغ را دیدهاند، روی آن کلیک کردهاند.
هرچه CTR بالاتر باشد، تعداد بازدیدکنندگان سایت نیز افزایش مییابد؛ برای مثال افزایش CTR از ۱۰ درصد به ۲۰ درصد، بدون تغییر رتبه، عملاً تعداد بازدیدکنندگان را دو برابر میکند.
علاوه بر این، موتورهای جستجویی مانند گوگل، CTR بالا را نشانه جذابیت و کیفیت محتوا میدانند و از آن برای ارتقای رتبه صفحات و در نتایج جستجو استفاده میکنند.به همین دلیل، تبلیغات فریبنده و اغواکننده میتواند بهطور موقت CTR را افزایش دهد و باعث شود سایت حتی بالاتر از سایر پلتفرمها قرار بگیرد و دیده شود؛ وضعیتی که رقابت را ناعادلانه و گمراهکننده میکند.
تبلیغات فریبنده، ممنوع است!
در همین راستا امین کلاهدوزان کارشناس حوزه تجارت الکترونیک درباره ابعاد تجاری و حقوقی این دست تبلیغات به فارس میگوید: اینکه تبلیغات فریبنده در قوانین تجاری و تبلیغاتی ممنوع است، شکی نیست؛ اما اینکه یک مصداق خاص دقیقاً فریبنده محسوب شود یا نه، نیازمند بررسی مورد به مورد است.
نمیتوان درباره یک موضوع خاص بدون بررسی دقیق مستندات و شرایط حقوقی، اظهار نظر قطعی کرد.»او در ادامه به نقش سواد رسانهای کاربران اشاره میکند و میگوید: سطح آگاهی و بینش کاربران نسبت به محتوای تبلیغاتی بسیار مهم است. وقتی تبلیغی میگوید احتمال خیلی زیاد وجود دارد که یک کالا با قیمت یک میلیون تومان عرضه شود، کاربران باید بتوانند تشخیص دهند این ادعا تا چه حد واقعی و تا چه حد گمراهکننده است.
نکته قابل توجه این است که قطعا این فروشگاههای آنلاین با این شیوه تبلیغاتی توانستهاند حجم چشمگیری از بازدیدکنندگان فعال را به سایت خود جذب کنند؛ زیرا کاربران برای خرید کالاهایی با تخفیف صددرصدی، در روزهای نزدیک به جمعه سیاه به سایتها مراجعه کرده و شانس خود را امتحان میکردند.اما این سؤال مطرح میشود که آیا نظارت کافی بر روشهای تبلیغاتی این غولهای استارتاپی وجود دارد؟ آیا میتوان به هر شیوهای مخاطب را جذب کرد و در قبال پیامدهای آن هیچ پاسخگویی وجود نداشته باشد؟
/فارس
